Сроки и алгоритм поступления
(для поступающих на бакалавриат и специалитет)

СПбҒУП Алматы филиалының ғылыми жұмыс жөніндегі директорының орынбасары, педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент Ахметова Оксана Сейдуллақызы

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2026 жылғы 28 қазанда жарияланған Қазақстан халқына «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Жолдауы елдің технологиялық дамуының маңызды бағдарларын айқындады. Цифрлық экономикаға, жасанды интеллектке және заманауи технологияларды енгізуден нақты нәтижелер алу қажеттілігіне ерекше назар аударылды.

Жоғары білім беру үшін бұл міндеттердің маңызы тікелей зор. Экономикада, құқықта, білім беруде, әлеуметтік сала мен мәдениетте цифрлық технологияларды қолданатын болашақ мамандардың білімі мен құзыреттері дәл осы жоғары оқу орындарында қалыптасады. Сондықтан бүгінде университеттерді тек цифрлық құралдармен жабдықтау ғана емес, сонымен қатар кәсіби қызметтегі өзгерістерді ескере отырып, студенттерді даярлау мазмұнын қайта қарау маңызды.

Үдерістерді цифрландырудан білім сапасына қарай

Президент Жолдауда цифрландырудың қолданыстағы үдерістерді автоматтандырумен және бағдарламалық өнімдерді олардың практикалық пайдасын түсінбей сатып алумен шектелмеуі тиіс екенін атап өтті. Бұл тәсіл жоғары мектеп үшін әсіресе өзекті.

Электрондық білім беру платформасының, цифрлық кітапхананың немесе электрондық құжат айналымының болуының өзі білім сапасының артатынына кепілдік бере алмайды. Бұл құралдардың студенттердің білім алуына, оқытушылардың оқу үдерісін жетілдіруіне және жоғары оқу орнының негізделген шешімдер қабылдауына қаншалықты көмектесетіні маңызды.

Мысалы, цифрлық білім беру ортасы дәрістерді орналастыру және баға қою үшін ғана емес, сонымен қатар кері байланыс ұйымдастыру, жеке кеңес беру, жобалық жұмыс және қосымша материалдарға қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін де қолданылуы мүмкін. Бұл ретте технология тиімділігі оқытушының кәсібилігімен және студенттің оқу қажеттіліктерімен анықталатын құрал болып қала береді.

Әр түрлі даярлау бағыттарына арналған жасанды интеллект

Жасанды интеллекттің дамуы барлық салалардағы мамандарға қойылатын талаптарды өзгертеді. Бүгінде студенттерде цифрлық сервистерді пайдалану дағдыларын ғана емес, сонымен қатар олардың мүмкіндіктерін, шектеулерін және қолдану салдарларын түсінуді қалыптастыру маңызды.

Біздің жоғары оқу орнымыз үшін бұл міндет ерекше өзекті, өйткені цифрлық технологиялар даярлаудың әрбір бағытының мазмұнына біріктіріле алады.

Қолданбалы информатика. Студенттер зияткерлік жүйелерді әзірлеуді, деректерді талдауды, машиналық оқытуды, ақпараттық қауіпсіздікті және цифрлық өнімдерді жасауды зерттей алады. Жекелеген үдерістерді автоматтандырудан бастап шешімдер қабылдауды қолдау сервис құруға дейінгі ұйымдар мен кәсіпорындарға арналған қолданбалы жобалармен жұмыс істеудің маңызы зор.

Экономика. Жасанды интеллект пен аналитикалық құралдар нарықтарды зерттеу, қаржылық деректерді өңдеу, болжау және бизнес-үдерістердің тиімділігін бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Болашақ экономист үшін талдау нәтижелерін алып қана қоймай, сонымен қатар бастапқы деректерді тексеру, көрсеткіштерді түсіндіру және басқарушылық шешімдерді негіздей білу маңызды.

Юриспруденция. Цифрлық технологиялар нормативтік материалдарды іздеу және жүйелеу, құжаттарды талдау және заңгерлік қызметті сүйемелдеу мүмкіндіктерін ашады. Сонымен қатар дербес деректерді қорғау, цифрлық құқықтар, зияткерлік меншік және автоматтандырылған шешімдерді пайдаланғаны үшін жауапкершілік мәселелерінің маңызы арта түседі. Болашақ заңгер осындай құралдардың артықшылықтарын да, олардың нәтижелерін тексеру қажеттілігін де түсінуі тиіс.

Психология. Цифрлық құралдар зерттеулер жүргізуді, деректерді өңдеуді, диагностикалық және ағартушылық материалдарды дайындауды қолдай алады. Алайда оларды қолдану жеке ақпаратпен жұмыс істеу кезінде ерекше сақтықты талап етеді. Технологиялар маманға көмектесе алады, бірақ кәсіби тұжырымдар мен шешімдер оның жауапкершілік аймағында қалуы тиіс.

Әлеуметтік-мәдени қызмет. Заманауи технологиялар мәдени жобаларды ұйымдастыру, іс-шараларды насихаттау, цифрлық контент жасау және аудиторияның мүдделерін зерттеу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Студенттер виртуалды көрмелер, мультимедиялық бағдарламалар және мәдени мұраны сақтау мен насихаттауға бағытталған цифрлық жобаларды әзірлей алады.

Осылайша, жасанды интеллект болашақ IT-мамандары үшін зерттеу пәні ғана емес, сонымен қатар барлық бағыттағы студенттердің кәсіби даму құралына айналады.

Технологияларды пайдаланудан шешімдер жасауға дейін

Жолдаудағы маңызды бағдар – цифрлық экономикада азаматтардың мүмкіндіктерін кеңейту. Жоғары білім беру үшін бұл дайын сервистерді пайдаланып қана қоймай, өз шешімдерін ұсына алатын мамандарды даярлау қажеттілігін білдіреді.

Пәнаралық жобалық оқыту ең перспективалы бағыттардың біріне айналуда. Әр түрлі мамандық студенттері кәсіпорындардың, әлеуметтік ұйымдардың және мәдениет мекемелерінің міндеттері бойынша бірлесіп жұмыс істей алады.

Мысалы, мәдени іс-шараларды насихаттауға арналған цифрлық платформаны құру кезінде «Қолданбалы информатика» бағытының студенттері техникалық шешімді әзірлей алады, болашақ экономистер – бюджетті есептеп, жобаның сұранысқа ие болуын бағалай алады, заңгерлер – құқықтық мәселелерді талдайды, психологтар – аудиторияның қажеттіліктерін зерттейді, ал «Әлеуметтік-мәдени қызмет» бағытының студенттері іс-шараның мазмұны мен бағдарламасын қалыптастырады.

Мұндай тәсіл кәсіби білімді командалық жұмыс, коммуникация және практикалық міндеттерді шешу дағдыларымен біріктіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жұмыс берушілердің мұндай жобаларға қатысуы білім беру үдерісін еңбек нарығының нақты қажеттіліктеріне жақындатуға көмектеседі.

Оқытушының жаңа рөлі

Жасанды интеллектті енгізу оқытушының да жұмысын өзгертеді. Заманауи құралдар оқу материалдарын дайындауда, тапсырмаларды әзірлеуде, мысалдарды таңдауда және студенттермен кері байланыс ұйымдастыруда көмектесе алады.

Алайда технологияларды пайдалану сыни бағалауды талап етеді. Жасанды интеллект жүйелерінің жауаптарында нақты қателер, дәл емес мәліметтер немесе сенімсіз сілтемелер болуы мүмкін. Сондықтан оқытушы мазмұнды тексетін, педагогикалық мақсатты анықтайтын және оқыту сапасы үшін жауап беретін сарапшы болып қала береді.

Осыған байланысты оқытушылардың біліктілігін арттыру маңызды міндетке айналады: тек жекелеген цифрлық сервистерді меңгеру ғана емес, сонымен қатар оларды нақты пәнде қалай қолдану керектігін түсіну де маңызды. Мысалы, құқық оқытушысы жағдаяттық тапсырмаларды дайындау үшін цифрлық құралдарды пайдалана алады, экономика оқытушысы – деректерді талдау үшін, ал әлеуметтік-мәдени қызмет оқытушысы – іс-шаралардың тұжырымдамаларын әзірлеу үшін қолдана алады.

Сонымен бірге білімді бағалау тәсілдерін жетілдіру қажет. Жобаларды қорғау, практикалық жағдаяттарды талдау, шешімдерді ауызша түсіндіру және көздерді талдау студенттердің дербес ойлауын және кәсіби құзыреттерін жақсырақ бағалауға мүмкіндік береді.

Технологияларды жауапкершілікпен пайдалану

Цифрлық білім беруді дамыту ақпараттық қауіпсіздік пен академиялық адалдыққа назар аудармай мүмкін емес. Студенттер мен оқытушыларға қандай деректерді цифрлық сервистерге беруге болатынын, алынған ақпаратты қалай тексеру керектігін және оқу мен зерттеу жұмысында жасанды интеллектті пайдалануды қалай көрсету қажет екенін түсіну қажет.

Бұл дербес деректермен, психологиялық ақпаратпен, заңды құжаттармен және ғылыми зерттеу нәтижелерімен жұмыс істеу кезінде ерекше маңызға ие. Жоғары оқу орнына ақпаратты қорғауды және авторлық құқыққа жауапкершілікпен қарауды қамтамасыз ететін цифрлық құралдарды пайдаланудың түсінікті ережелерін әзірлегені жөн.

Бұл ретте технологиялық мүмкіндіктер мен адамның қатысуы арасындағы тепе-теңдікті сақтау маңызды. Жасанды интеллект ақпаратты өңдеуді тездетіп, шешім іздеуге көмектесе алады, бірақ маманның кәсіби пайымын, эмпатиясын, шығармашылық ойлауын және жауапкершілігін алмастырмайды.

Технологиялық болашақтың негізі ретіндегі жоғары білім

Жолдаудың бағдарларын іске асыру университеттерден жүйелі жұмысты талап етеді: білім беру бағдарламаларын жаңарту, оқытушылар мен студенттердің цифрлық құзыреттерін дамыту, жұмыс берушілермен байланыстарды нығайту және практикаға бағытталған жобаларды қолдау.

Біздің жоғары оқу орнымыз үшін «Қолданбалы информатика», «Экономика», «Юриспруденция», «Психология» және «Әлеуметтік-мәдени қызмет» бағыттарының үйлесімі пәнаралық ынтымақтастық үшін мүмкіндіктер жасайды. Қоғамның нақты қажеттіліктеріне жауап беретін шешімдер дәл осы технологиялар, экономика, құқық және гуманитарлық ғылымдардың қиылысында пайда болуы мүмкін.

Жоғары білім заманауи технологиялармен сенімді жұмыс істейтін, ақпаратты сыни тұрғыдан бағалайтын және өз білімін тәжірибеде қолдана алатын мамандарды даярлауға арналған. Бұл түлектерге цифрлық экономика жағдайында сұранысқа ие болуға және Қазақстанның дамуына үлес қосуға мүмкіндік береді.

СПбҒУП Алматы филиалының ғылыми жұмыс жөніндегі директорының орынбасары, педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент Ахметова Оксана Сейдуллақызы